ISSN: 2583-9446 (O) ISSN Certificate DOI Prefix: 10.64119 Journal Impact Factor (2025): 5.427 (SIIFI) Contact Us

ਅਰਮਾਨ ARMAAN

An International Multi-Disciplinary, Peer-Reviewed & Indexed
Punjabi Language Online Research Journal

Published by Guru Hargobind Sahib College www.ghscollege.ac.in
‘ਅਰਮਾਨ’ ਖੋਜ ਜਰਨਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ | Welcome to the official website of ‘ARMAAN’ Research Journal

Volume 4, Issue 3 {July-September 2026}

Research Article
Paper ID: ARMN040301

ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਮਹਿਰਮ: ‘ਮੈਂ ਨਾਹੀ ਸਭ ਤੂੰ’

Shah Hussain Da Mehram: 'Mai Nahi Sab Tu'

ਡਾ. ਲਖਵੀਰ ਲੈਜ਼ੀਆ (Dr. Lakhvir Lezia)
ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ (Asst. Professor, Dept. of Punjabi)
ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਘੁੱਦਾ, ਬਠਿੰਡਾ (ਪੰਜਾਬ)-151401
ORCID: 0000-0001-5314-6407

Abstract (ਸਾਰ):

ਹੁਸੈਨ ਫ਼ਕੀਰ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਹਿਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਕੇਵਲ ਮਹਿਰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜਾਅ ਦਰ ਪੜਾਅ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹ ਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਦੱਸ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦੀ ਨਫੀ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ‘ਮੈਂ ਨਾਹੀ ਸਭ ਤੂੰ’ । ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਚੁਣੌਤੀ ਜਿਹੜਾ ਵੇਲੇ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਬੈਠਾ ਹੈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੈ। ਹੁਸੈਨ ਸਭ ਉਸ ਮਹਿਰਮ ਉੱਤੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ `ਚ ਸਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਰਮ ਨੇ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਨਫੀ ਕਰਕੇ ਉਸ 'ਚੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। 'ਮੈਂ ਨਾਹੀ ਸਭ ਤੂੰ' ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਇਸ ਨਫੀ ਲਈ ਮਹਿਰਮ, ਸਰੀਰ ਲਈ, ਰੋਮ ਰੋਮ ਲਈ ਮਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਾਹੀ ਤੂੰ ਲਈ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 'ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਅਨੰਤ ਜੋਤ ਆਦਿ ਦਾ ਛੋਟੀ ਜੋਤ ਭਾਵ ਆਤਮਾ, ਰੂਹ ਦਾ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਇਨਾਤ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਹੀ ‘ਮੈਂ ਨਾਹੀ ਸਭ ਤੂੰ' ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਹਿਰਮ ਬਣਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦਾ ਹੀ ਅਲਾਪ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀਵਰਡ (Keywords):
ਰੱਬ, ਮਹਿਰਮ, ਅੰਦਰ, ਬਾਹਰ, ਤਾਣਾ, ਬਾਣਾ, ਫ਼ਕੀਰ, ਨਿਮਾਣਾ।