ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਰਚਿਤ ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘਰਸ਼, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਕਾਵਿ-ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਲਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿਚ ਰੌਚਕਤਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਗਹਿਰਾਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਟਕਰਾਅ ਹੈ। ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਮਾਜਿਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਹਣੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹੀਂਵਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਇੱਥੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੰਵਾਦਾਂ, ਮਨੋਬਚਨੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਸਿਰਜਣਾ ਰਾਹੀਂ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮਹੀਂਵਾਲ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੱਟ ਦਾ ਮਾਸ ਖਵਾਉਣਾ ਉਸਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਚੇ ਘੜੇ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਿਆਂ ਮਹੀਂਵਾਲ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।